reklama

Aktualności - Bielsk Podlaski
18 grudnia 2017 22:47

Księga Pamięci Żydów Bielska Podlaskiego

W poniedziałek 11 grudnia w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim odbyła się prezentacja polskiego przekładu Księgi Pamięci Żydów Bielska Podlaskiego.

Pomysł wydania publikacji służącej upamiętnieniu żydowskiego Bielska narodził się w środowisku bielskich Żydów w Izraelu i USA w latach 60. Komitet redakcyjny tworzyli: Mosze Alpert, bezpośredni inicjator projektu, od 1925 r. mieszkający w Palestynie, Aaron Sztejnberg, który wyemigrował tuż przed wybuchem II wojny, Ruwen Użycki i Dawid Melamedowicz, od lat 30. mieszkający w Palestynie.

Dwie trzecie artykułów napisano po hebrajsku, pozostałe w jidysz. Jeden ze wstępów oraz dwa artykuły powstały po angielsku. Księga ukazała się w Tel Awiwie w 1975 r.

- „Księga pamięci została pomyślana jako coś więcej niż tylko tom wspomnień, wręcz ostatni pinkas (kronika) gminy żydowskiej w Bielsku. Zamysłem autorów było zachowanie pamięci o ich nieistniejącym już wówczas mieście, pozostawienie po nim śladu i opowiedzenie przyszłym pokoleniom czym był Bielsk” – napisał Wojciech Konończuk w przedmowie do polskiego wydania.

Publikacja przedstawia szerokie spektrum życia społecznego, religijnego, ekonomicznego i kulturalnego miasta, w którym Żydzi czuli się współgospodarzami i które postrzegali jako swój dom. Oddzielne bloki tematyczne dotyczą zagłady, życia po wojnie oraz przedstawiają sylwetki wybranych bielszczan zmarłych po wojnie w Izraelu.

W Polsce Księgę Pamięci wydało Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach. Jej przygotowanie i wydanie nie byłoby możliwe, przede wszystkim, bez społecznego zaangażowania redaktorów - Wojciecha Konończuka i Doroteusza Fionika oraz wsparcia finansowego: Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego, Urzędu Miasta w Bielsku Podlaskim oraz Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny.

- W 2010 r. wzięliśmy udział w projekcie poświęconym bielskim Żydom. Odbywały się warsztaty i prelekcje – opowiada jeden z współredaktorów bielskiego wydania Doroteusz Fionik, założyciel Stowarzyszenia Muzeum Małej Ojczyzny. – Na łamach „Bielskiego Hościńca” ukazywały się materiały poświęcone bielskim Żydom, a jeden numer w całości poświęciliśmy tej tematyce. Białoruski historyk Hienadź Siemieńczuk, na naszą prośbę, poszperał w archiwum w Grodnie i wyszukiwał dla nas materiały. Dzięki nim moja wiedza na ten temat znacznie się poszerzyła, bo historia to nie tylko fakty i daty, to też ludzie i ich życiorysy – opowiada Doroteusz Fionik.

Uwiecznieniem warsztatów było ustawienie w listopadzie 2010 r. na ul. Kazimierzowskiej (dawniej Bożniczej), która kiedyś była centrum żydowskiego życia w Bielsku, tablicy historycznej poświęconej bielskim Żydom. Wówczas to wspólnie z Wojtkiem Konończukiem Doroteusz Fionik podjął decyzję, że ukaże się polskie wydanie Księgi.

Fionik i Konończuk przygotowali opracowanie i przedmowę do polskiego wydania. Tłumaczeniem tekstów zajęły się: Małgorzata Lipska (jęz. hebrajski), Anna Szyba (jidysz), Wojciech Konończuk (jęz. angielski).

Księga Pamięci Żydów Bielska Podlaskiego jest jedną z 540 ksiąg pamięci dotyczących miejscowości znajdujących się w granicach II Rzeczypospolitej. Zaczęły one powstawać po II wojnie światowej, a intencją ich twórców było dać możliwie pełny obraz dawnego życia żydowskiego we wszystkich jego przejawach oraz opowiedzieć o zagładzie. Autorów łączyło pochodzenie z jednej miejscowości i wspólny zamiar – zachowanie pamięci o ich małej ojczyźnie dla przyszłych pokoleń. Badacze ksiąg pamięci uznają je za bardzo cenne, choć zwykle nie w pełni doceniane źródło.

Polska wersja Księgi Pamięci Żydów Bielska Podlaskiego jest pełnym przekładem oryginalnego wydania, uzupełnionym dodatkowo o sześć tekstów. Zostały one napisane na prośbę redaktorów polskiego wydania w ciągu ostatnich kilku lat przez dawnych żydowskich mieszkańców miasta lub ich potomków. W jednym przypadku jest to obszerny fragment niepublikowanego wcześniej manuskryptu wspomnień bielszczanina mieszkającego w Stanach Zjednoczonych.

Przetłumaczony tekst opatrzony został niezbędnymi przypisami, bez których wiele informacji i kontekstów pozostałoby niejasnych. Dołączony został również słowniczek terminów dotyczących żydowskiej religii, tradycji i kultury, a także krótkie biogramy autorów.

Na końcu zamieszczono (dzięki uprzejmości i pomocy Janusza Poryckiego) niepełną listę mieszkańców miasta, którzy stracili życie w trakcie Holokaustu (ponad 1700 nazwisk udało się ustalić). Publikację wzbogaca ponad 160 przedwojennych zdjęć, z których część pochodzi z oryginalnego wydania, reszta zaś z archiwów domowych potomków bielskich Żydów oraz archiwów zagranicznych.

Opr. Jaco, Fot. Muzeum Małej Ojczyzny, na zdjęciu - Izraelczyk Alon Zahavi z rodziną potomek bielskich Żydów) z wizytą w skansenie u Doroteusza Fionika

Jedynka "Głosu Siemiatycz"

patronat

patronat

reklama

ślubna
scena

reklama

patronat

reklama

Do góry strony