reklama

Aktualności - Siemiatycze
28 marca 2017 17:05

Nieznana historia starej szkoły

Najważniejszą inwestycją w Siemiatyczach w czasie 20-lecia międzywojennego był budynek szkoły powszechnej przy ulicy Kościuszki.

Z inicjatywy nauczyciela Ignacego Gilewskiego powstał Społeczny Komitet Budowy Szkoły, który tworzyli oprócz niego: Józef Nowicki - ówczesny burmistrz Siemiatycz, hr Henryk Ciecierski i Edward Rycerz. Inicjatorzy potrafili zaangażować mieszkańców Siemiatycz i okolicznych wsi, szkołę zbudowano w tzw. czynie społecznym, bo budżet miasteczka nie sprostałby takim inwestycjom. W 1934 roku stały już surowe mury. Powstał dwupiętrowy budynek z 20 salami lekcyjnymi. 1 września 1936 roku odbyło się oficjalne otwarcie i rozpoczęcie w nim nauki.

To dość znane fakty. Nie wszyscy wiedzą jednak, że inicjatorzy budowy szkoły w tak małym i prowincjonalnym wówczas miasteczku nie podeszli lekceważąco też do samego projektu budynku. Stworzył go nie byle kto, bo jeden ze znanych wtedy w Polsce architektów - Jan Stefanowicz, związany z początkami awangardy polskiej architektury.

Projekt siemiatyckiej szkoły pokazany był nawet na Wystawie Międzynarodowej Architektury Nowoczesnej w Zachęcie Sztuk Pięknych w Warszawie w 1926 r. (ilustracja w tekście pochodzi z warszawskiego miesięcznika „Architektura i Budownictwo” z maja 1926 r).

Kilka faktów o architekcie

Jan Stefanowicz – (1882-1978) był architektem, członkiem SARP Oddział w Warszawie, absolwentem Wydziału Architektury Politechniki w Rydze (1917). W latach 1927-1929 był prezesem SAP - Stowarzyszenia Architektów Polskich.

Był autorem m.in.: Osiedla SM Odrodzenie w Warszawie (ul. Rakowiecka 57, Łowicka 53, Fałata 2, 4, 6) (1928-29); - hotelu Centralnego, ul. Starowiejska 1 w Gdyni (1928);- domu mieszkalnego ZUS, ul. Niemcewicza 7/9 w Warszawie (1937-39). szkoły w Siemiatyczach, ul. Kościuszki. Jego prace brały udziały w wielu konkursach, m.in.: - na projekt gmachu Ministerstwa Robót Publicznych i Banku Gospodarstwa Krajowego (1927) - III nagroda; na projekt gmachu Ministerstwa Poczt i Telegrafów w Warszawie (1928) - III nagroda; - na projekty typów mieszkań w domach 4-kondygnacyjnych przy zabudowie nowych dzielnic miasta w Warszawie (1929) - III nagroda równorzędna. Pochowany został na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.

W Warszawie w czerwcu 2016 roku odbył się Festiwal Szare Domy, dedykowany właśnie Janowi Stefanowiczowi, który zaprojektował to osiedle i nadzorował jego budowę.

Organizatorzy na portalu bryla.pl pisali wówczas: „Chcemy przywrócić mu należne miejsce w historii architektury polskiej, jako projektanta i urbanisty oraz współzałożyciela i pierwszego prezesa SAP. Będzie to jednocześnie znakomita okazja do zaprezentowania Szarych Domów szerzej, na tle Warszawy oraz do zwrócenia uwagi na różnice w projektowaniu w dobie modernizmu i w chwili obecnej, w tym podkreślenia społecznych funkcji architektury mieszkaniowej okresu międzywojennego”.

Wśród obiektów wartych zobaczenia

Szary budynek siemiatyckiej szkoły wpisał się trwale w krajobraz miasteczka, a także w życiorysy wielu pokoleń, które tam się uczyły i uczą nadal. Chociaż nie zrealizowano tego budynku w latach międzywojennych do końca zgodnie z projektem, warto jednak wpisać go do architektonicznych atrakcji miasta, jako jedyny przykład u nas nowoczesnej architektury 20-lecia międzywojennego. Trzeba również dbać o to, by ewentualne przeróbki czy zbyt ingerujące w bryłę remonty nie popsuły tego, co mamy u nas jeszcze ciekawego. O istnieniu budynku według projektu Jana Stefanowicza trzeba też informować we wszelkich materiałach turystycznych, dotyczących miasta i powiatu.

Jerzy Nowicki, Kurier Podlaski – Głos Siemiatyczk, fot arch

Do góry strony